
AQSh xom neftining etalon navi West Texas Intermediate (WTI) chorshanba kuni Osiyodagi savdolarning dastlabki soatlarida 84,50 dollar atrofida savdo qilinmoqda. Yaqin Sharqdagi zarbalar mintaqadagi dengiz tashuvlariga tahdid solishda davom etayotgani fonida WTI narxi tiklanmoqda.
Bloomberg xabariga koʻra, seshanba kuni AQSh harbiy rasmiysi AQSh qiruvchi samolyotlari Qeshm orolidagi Eron raketa uchirish obyektiga qarshi “yuqori aniqlikdagi oʻq-dorilar”dan foydalangan holda yangi “oʻzini himoya qilish” zarbalarini berganini maʼlum qilgan.

Rasmiy Islom inqilobi muhofizlari korpusi (IRGC) obyektiga berilgan zarba Eronning AQSh xodimlari va obyektlariga qaratilgan tajovuziga javob boʻlganini bildirdi. U AQSh Markaziy qoʻmondonligi (CENTCOM) “mintaqa boʻylab amerikaliklarni himoya qilish uchun oʻta hushyor va toʻliq shay holatda” ekanini taʼkidladi.
Biroq global bozorda taklif ortiqchaligi yuzaga kelishi haqidagi kutilmalar WTI narxining oʻsishini cheklashi mumkin. Xalqaro energetika agentligi (IEA) juma kuni 2026-yilning toʻrtinchi choragida global taklif kuniga 1,7 million barreldan oshishini kutayotganini bildirdi. Shu tariqa agentlik avvalgi taqchillik prognozini oʻzgartirdi. Agentlik bunga yuqori narxlar tufayli talabning pasayishi va Yaqin Sharqda taklifning tiklanishini sabab qilib koʻrsatdi.
Treyderlar chorshanba kuni keyinroq eʼlon qilinadigan AQSh Energetika axboroti boshqarmasining (EIA) xom neft zaxiralari haqidagi hisobotini kutmoqda. Xom neft zaxiralarining kutilganidan koʻproq kamayishi talab kuchliroq ekanini koʻrsatadi va WTI narxini oshirishi mumkin. Zaxiralarning taxmin qilinganidan koʻproq oʻsishi esa talab zaifligi yoki taklif ortiqchaligidan dalolat beradi, bu WTI narxiga bosim oʻtkazishi mumkin.
Commerzbank tahlilchilarining taʼkidlashicha, IEAning soʻnggi prognozlari bozor muvozanatidagi sezilarli oʻzgarishni aks ettiradi. Agentlik endilikda “joriy chorakda Eron urushi boshlanganidan beri ilk bor global neft bozorida taklif talabdan oshishini” kutmoqda. Tahlilchilar buni “avgust oyidan beri neft taklifining kuniga 5,3 million barrelga keskin oshgani” bilan izohlamoqda. Natijada ishlab chiqarish hajmi talabdan ancha oshib ketgan.
Talabga kelsak, Commerzbank “IEA umuman 2026-yilda neftga talab kuniga 2,7 million barrelga kamayishini, kelasi yili esa kuniga 2 million barrelga oshishini kutayotganini” qayd etadi. Talabning bu dinamikasi ishlab chiqaruvchilarning xatti-harakatlari bilan solishtirilganda, nomutanosiblik yanada yaqqol koʻrinadi: “IEAning OPEC+ neftiga boʻlgan talab boʻyicha hisob-kitoblarini OPEC+ning joriy ishlab chiqarish hajmi bilan taqqoslash joriy chorakda kuniga qariyb 2 million barrel, kelasi yili esa kuniga 3 million barreldan ortiq taklif ortiqchaligi yuzaga kelishini koʻrsatmoqda (3-rasm).”
Prognoz qilinayotgan ortiqcha taklif neftning jismoniy bozoridagi muvozanatda allaqachon aks etmoqda. Commerzbank maʼlumotiga koʻra, “IEA prognoz qilayotgan ortiqcha taklif neft zaxiralarida ham yaqqol koʻrina boshladi. IEAning dastlabki maʼlumotlariga koʻra, oktabr oyida global neft zaxiralari toʻrt oy ichida ilk bor oshdi. Bunga neft tankerlarida va Fors koʻrfazi davlatlarida saqlanayotgan zaxiralarning koʻpayishi sabab boʻldi.” Davlat zaxiralaridan ham bozorga qoʻshimcha neft chiqarilishi kutilmoqda: “IEA maʼlumotiga koʻra, 2027-yil fevral oyi oxirigacha strategik zaxiralardan yana 71 million barrel xom neft va neft mahsulotlarini chiqarish rejalashtirilgan. Shundan 37 million barreli AQShda, 33 million barreli esa Yevropada chiqarilishi koʻzda tutilgan.”
Kunlik grafikda WTI US OIL boʻyicha qisqa muddatli yoʻnalish pasayish tomonida qolmoqda. Narx 100 kunlik oddiy harakatlanuvchi oʻrtacha (SMA) ostida hamda Bollinjer diapazonlarining 20 kunlik SMA markaziy chizigʻidan ancha pastda saqlanib, umumiy pasayish tendensiyasi davom etayotganini koʻrsatmoqda. Bollinjerning quyi chegarasi oʻzgaruvchanlikka asoslangan birinchi muhim tayanch boʻlib xizmat qilmoqda. Nisbiy kuch indeksi (14) esa 36,0 darajasida, yaʼni haddan tashqari sotilganlik zonasidan biroz yuqorida turibdi. Bu pasayish impulsi saqlanayotgan boʻlsa-da, uning haddan tashqari kuchayib borayotganiga ishora qiladi.
Yuqorida dastlabki qarshilik 87,45 dollar atrofidagi 100 kunlik SMA darajasida, undan kuchliroq toʻsiq esa 92,55 dollar yaqinidagi Bollinjer oʻrta chizigʻida joylashgan. Faqat kunlik savdolarning ushbu darajalardan yuqorida yopilishi joriy pasayish bosimini yumshatishi mumkin. 106,35 dollardagi yuqori chegara esa oʻsish uchun uzoqdagi maqsadni belgilaydi. Pastda 78,75 dollardagi Bollinjer quyi chegarasi asosiy tayanch vazifasini bajaradi. Narxning ushbu darajadan qatʼiy pastga yorib oʻtishi qisqa muddatda yanada chuqurroq pasayishga yoʻl ochadi.
(Ushbu maqoladagi texnik tahlil sunʼiy intellekt vositasi yordamida yozilgan. Batafsil maʼlumot.)
WTI nefti xalqaro bozorlarda sotiladigan xom neft navidir. WTI qisqartmasi West Texas Intermediate nomini anglatadi. U Brent va Dubai Crude bilan bir qatorda uchta asosiy neft navidan biridir. WTI nisbatan past zichligi va oltingugurt miqdorining kamligi tufayli mos ravishda “yengil” va “kam oltingugurtli” neft deb ham ataladi. U oson qayta ishlanadigan yuqori sifatli neft hisoblanadi. AQShda qazib olinadi va “Jahon neft quvurlari chorrahasi” deb ataladigan Kushing markazi orqali taqsimlanadi. U neft bozori uchun etalon hisoblanadi va WTI narxi ommaviy axborot vositalarida tez-tez keltiriladi.
Barcha aktivlarda boʻlgani kabi, talab va taklif WTI nefti narxini belgilovchi asosiy omillardir. Shu bois global iqtisodiy oʻsish talab oshishiga turtki boʻlishi mumkin, global oʻsishning sustligi esa aks taʼsir koʻrsatadi. Siyosiy beqarorlik, urushlar va sanksiyalar taʼminotda uzilishlarga sabab boʻlishi va narxlarga taʼsir qilishi mumkin. Yirik neft ishlab chiqaruvchi davlatlar guruhi boʻlgan OPEC qarorlari ham narxni belgilovchi muhim omildir. Neft asosan AQSh dollarida sotilgani uchun dollar qiymati WTI xom nefti narxiga taʼsir koʻrsatadi. Shuning uchun AQSh dollarining zaiflashuvi neftni arzonroq qilishi, mustahkamlanishi esa aks taʼsir koʻrsatishi mumkin.
Amerika neft instituti (API) va Energetika axboroti boshqarmasi (EIA) tomonidan eʼlon qilinadigan haftalik neft zaxiralari hisobotlari WTI nefti narxiga taʼsir qiladi. Zaxiralardagi oʻzgarishlar talab va taklif tebranishlarini aks ettiradi. Agar maʼlumotlar zaxiralar kamayganini koʻrsatsa, bu talab oshganidan dalolat berishi va neft narxini koʻtarishi mumkin. Zaxiralarning koʻpayishi esa taklif oshganini aks ettirib, narxlarni pasaytirishi mumkin. API hisoboti har seshanba kuni, EIA hisoboti esa ertasi kuni eʼlon qilinadi. Ularning natijalari odatda oʻxshash boʻlib, 75% hollarda ular oʻrtasidagi farq 1% doirasida boʻladi. EIA davlat idorasi boʻlgani uchun uning maʼlumotlari ishonchliroq hisoblanadi.
OPEC (Neft eksport qiluvchi mamlakatlar tashkiloti) 12 ta neft ishlab chiqaruvchi davlatdan iborat guruh boʻlib, uning aʼzolari yiliga ikki marta oʻtkaziladigan yigʻilishlarda aʼzo davlatlar uchun ishlab chiqarish kvotalarini birgalikda belgilaydi. Ularning qarorlari koʻpincha WTI nefti narxiga taʼsir qiladi. OPEC kvotalarni kamaytirishga qaror qilsa, bu taklifni qisqartirib, neft narxlarini oshirishi mumkin. OPEC ishlab chiqarishni koʻpaytirganda esa buning aksi kuzatiladi. OPEC+ tashkilotga kirmaydigan yana oʻnta davlatni oʻz ichiga olgan kengaytirilgan guruhni anglatadi. Ular orasida eng muhim oʻrin tutadigani Rossiyadir.