
Bozorlar hozir dekabrda AQSh Federal zaxira tizimi (Fed) stavkani chorak foiz bandiga oshirishi ehtimolini qariyb 95% deb baholamoqda. Shu fonda oltin 14 oylik yangi minimumga tushdi: XAU/USD 3 700 dollardan sal pastda savdo qilinmoqda, bu yanvardagi qariyb 5 600 dollarlik choʻqqidan taxminan uchdan birga past. Oktabr oyidagi inflyatsiya prognozdan yuqori chiqqanidan boshlab, oltin sakkiz sessiya davomida pasaydi yoki deyarli oʻzgarishsiz qoldi. Hozir uning narxi soʻnggi mahalliy choʻqqidan qariyb 12% past.

Chorshanba kuni eʼlon qilingan Fedning oktabr yigʻilishi bayonnomasiga koʻra, deyarli barcha rasmiylar stavkalar yana oshirilishini kutmoqda, Fed boshqaruvchisi Uoller esa stavkani yarim foiz bandiga oshirishni qoʻllab-quvvatlagan. Bozorlar, shuningdek, yanvar oxirigacha stavka ikkinchi marta oshirilishi ehtimolini 75% dan yuqori deb baholamoqda. Oltin foiz daromadi keltirmaydi, shu bois stavkaning har bir kutilayotgan oshirilishi uni saqlashning muqobil xarajatini oshiradi. Dollar indeksi esa 2025-yil aprelidan beri eng yuqori darajasiga yaqin savdo qilinmoqda.

Oltin qiymatni saqlash va ayirboshlash vositasi sifatida keng qoʻllanib, insoniyat tarixida muhim oʻrin tutgan. Bugungi kunda ushbu qimmatbaho metall oʻzining jilosi va zargarlik buyumlarida ishlatilishidan tashqari, keng miqyosda himoya aktivi sifatida qaraladi, yaʼni beqaror davrlarda yaxshi sarmoya hisoblanadi. Oltin muayyan emitent yoki hukumatga bogʻliq boʻlmagani uchun inflyatsiya va valyutalarning qadrsizlanishidan himoyalanish vositasi sifatida ham keng eʼtirof etiladi.
Markaziy banklar eng katta oltin zaxiralariga ega. Beqaror davrlarda oʻz valyutalarini qoʻllab-quvvatlash maqsadida ular odatda zaxiralarini diversifikatsiya qiladi hamda iqtisodiyot va valyuta barqarorligiga boʻlgan ishonchni mustahkamlash uchun oltin sotib oladi. Katta oltin zaxiralari mamlakatning toʻlov qobiliyatiga ishonch manbai boʻlishi mumkin. Jahon oltin kengashi maʼlumotlariga koʻra, 2022-yilda markaziy banklar oʻz zaxiralarini qiymati qariyb 70 milliard dollar boʻlgan 1 136 tonna oltin bilan toʻldirgan. Bu hisob yuritila boshlanganidan beri qayd etilgan eng katta yillik xarid hajmidir. Xitoy, Hindiston va Turkiya kabi rivojlanayotgan iqtisodiyotlarning markaziy banklari oltin zaxiralarini jadal oshirmoqda.
Oltin asosiy zaxira va himoya aktivlari boʻlgan AQSh dollari hamda AQSh gʻaznachilik obligatsiyalari bilan teskari korrelyatsiyaga ega. Dollar qadrsizlanganda, oltin odatda qimmatlashadi va bu investorlarga hamda markaziy banklarga beqaror davrlarda oʻz aktivlarini diversifikatsiya qilish imkonini beradi. Oltin riskli aktivlar bilan ham teskari korrelyatsiyaga ega. Fond bozoridagi oʻsish odatda oltin narxini pasaytiradi, risk darajasi yuqoriroq bozorlardagi ommaviy sotuvlar esa qimmatbaho metall narxini qoʻllab-quvvatlaydi.
Oltin narxi koʻplab omillar taʼsirida oʻzgarishi mumkin. Geosiyosiy beqarorlik yoki chuqur retsessiya xavotirlari oltinning himoya aktivi maqomi tufayli uning narxini tez koʻtarishi mumkin. Foiz daromadi keltirmaydigan aktiv sifatida oltin odatda foiz stavkalari pasayganda qimmatlashadi, qarz mablagʻlari qiymatining oshishi esa odatda sariq metall narxiga bosim oʻtkazadi. Shunga qaramay, narx harakatlarining aksariyati AQSh dollari (USD) dinamikasiga bogʻliq, chunki ushbu aktivning narxi dollarda belgilanadi (XAU/USD). Kuchli dollar odatda oltin narxining oʻsishini cheklaydi, zaifroq dollar esa uning narxini oshirishi mumkin.