【Điểm tin Tài chính TMGM】Lãnh đạo Trung Quốc, Nga và Mỹ sẽ tổ chức hội nghị thượng đỉnh trực tiếp đầu tiên kể từ Thế chiến II tại Thâm Quyến vào ngày 19/11

Sáng ngày 16 tháng 11, Tân Hoa xã phát đi một bản tin ngắn chưa đầy 50 chữ Hán: người phát ngôn Bộ Ngoại giao thông báo Chủ tịch Tập Cận Bình sẽ gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Thâm Quyến vào ngày 19 tháng 11. Đây sẽ là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên trong lịch sử giữa lãnh đạo Trung Quốc, Nga và Mỹ, đồng thời là hội nghị thượng đỉnh ba bên đầu tiên như vậy kể từ Thế chiến II.

TMGM Analysis: Financial Market News, Economic Calendar & Market Insights

Nhà Trắng đã tuyên bố rõ rằng các cuộc hội đàm sẽ đề cập đến việc cắt giảm vũ khí hạt nhân trên toàn cầu và xung đột ở Trung Đông, nhưng không bao gồm chiến tranh Nga–Ukraine. Điện Kremlin lại có những ưu tiên khác: ông Putin đã thúc đẩy việc đưa vấn đề Ukraine vào chương trình nghị sự, nhưng các quan chức Mỹ đã bác bỏ đề xuất này. Tuyên bố chính thức của Trung Quốc không nêu bất kỳ chủ đề cụ thể nào.

Mỹ đã chọn “giải trừ vũ khí hạt nhân và Iran”. Trong một số phát biểu công khai trước cuộc gặp, ông Trump nhấn mạnh rằng hội nghị thượng đỉnh sẽ tập trung vào việc chấm dứt xung đột Mỹ–Iran và kiểm soát vũ khí hạt nhân trên toàn cầu. Giải trừ vũ khí hạt nhân là vấn đề ông đã nhiều lần theo đuổi từ nhiệm kỳ đầu tiên nhưng chưa đạt được tiến triển. Trong khi đó, xung đột Iran là vấn đề ông cần tìm ra lối thoát ngoại giao cấp bách nhất. Giá dầu tăng do chiến tranh là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến thất bại của Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Việc đưa hai vấn đề này lên bàn đàm phán khiến ông Trump phải chịu tương đối ít tổn thất chính trị: không đạt được thỏa thuận giải trừ vũ khí hạt nhân cũng chỉ lặp lại tiền lệ trong lịch sử, còn bất kỳ tiến triển nào về Iran đều sẽ được xem là thành quả chính trị.

Nga đã chọn “Ukraine và cấu trúc an ninh châu Âu”. Ban đầu, ông Putin đề xuất tổ chức hội nghị thượng đỉnh ba bên bên lề APEC tại Thâm Quyến, lấy Ukraine làm trọng tâm. Tuy nhiên, các mục tiêu sâu xa của Nga không chỉ giới hạn ở Ukraine. Theo một bài viết của The Indian Express, Nga có thể đang tìm kiếm cuộc tái cấu trúc toàn diện nhất đối với trật tự an ninh châu Âu kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc. Cuộc gặp ba bên mang lại cơ hội nâng tầm tham vọng này, từ một vấn đề nội bộ châu Âu thành vấn đề được giải quyết thông qua sự phối hợp giữa các cường quốc. Đối với ông Putin, việc thảo luận về cấu trúc an ninh châu Âu với cả Trung Quốc và Mỹ cùng ngồi vào bàn sẽ cho phép Nga thể hiện vị thế cường quốc ngang hàng với hai nước này, thay vì là một quốc gia bị châu Âu cô lập.

Trung Quốc lựa chọn để ngỏ các phương án. Tuyên bố của Bộ Ngoại giao cho biết các nhà lãnh đạo sẽ trao đổi sâu rộng về việc duy trì hòa bình thế giới và thúc đẩy sự ổn định chiến lược trong quan hệ giữa các cường quốc. Tuyên bố không nêu chủ đề cụ thể, không ấn định trước kết quả và cũng không đưa ra yêu cầu thay cho bên nào. Một bài phân tích đăng trên Sohu diễn giải cách tiếp cận này như sau: “Bên nào vội vàng xác lập chương trình nghị sự thì phải chịu trách nhiệm về thành bại của chương trình đó.” Trung Quốc đang đảm nhận vai trò chủ nhà: chuẩn bị bàn họp, mở cửa đón khách và để mỗi bên đưa ra những vấn đề muốn thảo luận. Quyết định không chủ động dẫn dắt chương trình nghị sự tự nó đã gửi đi một thông điệp: Trung Quốc không có ý định ủng hộ các ưu tiên của bất kỳ bên nào tại một cuộc gặp ba bên khó có khả năng mang lại thỏa thuận thực chất.

Nếu trước hội nghị thượng đỉnh, ba bên không thể đạt được dù chỉ đồng thuận tối thiểu về nội dung thảo luận, cuộc gặp có thể chỉ dừng ở việc trình bày lập trường và trao đổi các điều kiện của mỗi bên, thay vì tiến hành đàm phán thực chất. Một bài phân tích đăng trên China.com nhận định: “Ngay cả khi cuộc gặp giữa ba nhà lãnh đạo diễn ra, nhiều khả năng đây sẽ là diễn đàn để bày tỏ lập trường và trao đổi các điều kiện, chứ không thay thế các cuộc đàm phán giữa những bên liên quan.”